Üç kavramalı şanzımanlar

General Motors ve Honda tarafından üretime alınması düşünülen üç kavramalı şanzıman teknolojisi, günümüzdeki sistemlere kıyasla %5 daha iyi yakıt ekonomisi ve 11-ileri oran vaat ediyor. Şu an satışta bulunan çift kavramalı dişli kutuları yakıt tüketimi konusunda oldukça verimli olsalar da, önümüzdeki 10 yıl içerisinde daha da katılaşması beklenen emisyon kuralları, üreticilerin farklı alternatiflere yönelmesine sebep oluyor. Bunlardan biri olan üç kavramalı şanzıman teknolojisi, 10’un üzerinde oran sunması ve oldukça gelişmiş yazılımlar kullanması sebebiyle motorun en verimli bölgesinde kalarak otomobili daha az yakıtla yürütmeyi başarıyor.

Bundan sadece 10 yıl öncesine kadar 6-ileri oran manuel şanzımanlar için, 5-ileri oran ise otomatik şanzımanlar için oldukça makul kabul edilirken; söz konusu veriler günümüzün otomatik şanzımanları için iki hane sınırına dayanmış durumda. Mühendisler ise maliyet, dişli kutusu ölçüleri ve vites değişim zamanları gibi konularda gerileme olmadığı sürece, oran sayısını artırmanın fayda sağlayacağı inancında.

General Motors’un araştırma halinde olduğu TCT (Triple Clutch Transmission) şanzımanın boyutları, günümüzün 8 ile 10-ileri oranlı tork konvertörlü şanzımanları ile benzer bir seviyede. TCT sistemini, şu an kullanılan çift kavramalı şanzımanların üçlü input şaftına sahip bir versiyonu gibi düşünebilirsiniz. 11-ileri, iki geri orana sahip olan ünitenin içine küçük bir elektrik motorunun dahil edilmesi, böylece hibrit otomobillerdeki verimliliğin daha da güçlendirilmesi mümkün.

Çift kavramalı şanzımanlarda bir giriş şaftı tek haneli vitesleri, diğer giriş şaftı ise çift haneli vitesleri kontrol edecek şekilde çalışır. Üç kavramalı şanzıman teknolojisinde ise tek ya da çift haneli vitesler herhangi bir şaftın özel kontrolünde bulunmuyor. Sistemin en önemli önceliğinin, mevcut çift kavramalı şanzımanlarla ilgili şikayet konularından olan, gecikmeleri ve kafa karışıklığını minimuma indirmek olduğu ifade ediliyor.

TCT teknolojisinde, şanzıman kutusunun boyutlarını kompakt sınırlar dahilinde tutmak adına, kavramaların ve senkromeçlerin çoklu kombinasyonlar dahilinde kullanıldığını söyleyen GM mühendisleri, buradaki en önemli detayın yazılım olduğunu ekliyor. Zira sürücünün sürüş karakteri nasıl olursa olsun, şanzıman bir sonraki komutu doğru biçimde tahmin edip milisaniyeler içerisinde uygun vitesi kullanıma sunmuş oluyor. Ayrıca üç kavramalı sistemlerin aynı anda birkaç oranı pas geçerek değişim yapabiliyor olması önemli bir artı.

2025 yılında yürürlüğe girmesi beklenen yeni emisyon kanunlarını karşılamak adına, hemen her üreticinin şanzıman konusunda yeni bir hamle yapması bekleniyor. 10 yıl sonrasının otomotiv dünyasında baskın gelecek şanzıman teknolojisini henüz bilmiyoruz, ama hemen her marka için günümüzdeki sistemlerin değişime uğrayacağını rahatlıkla söyleyebiliriz. Üstelik verimliliği artırmak yolunda atılacak adımlar içerisinde, en önemli adımlardan birinin dişli kutusu teknolojileri olduğu su götürmez bir gerçek. Bakalım markalar sürüş keyfimizi törpülemeden, daha verimli vites değiştirmemiz için ne tür sihirbazlıklar yapacak.